In de dagelijkse praktijk worden huisartsen steeds vaker geconfronteerd met concrete beslissingen rond het levenseinde van patiënten. Dikwijls gaat het om de vraag of bepaalde medische behandelingen nog moeten worden gestart. De keuze is nog moeilijker wanneer de patiënt niet meer kan worden gevraagd wat hij zelf wil omdat hij (gedeeltelijk) wilsonbekwaam is geworden. Precies omdat het maken van behandelbeslissingen niet eenvoudig is en omdat ze vaak betrekking hebben op patiënten die niet kunnen deelnemen aan het besluitvormingsproces, wordt gepleit voor ‘vroegtijdige zorgplanning’ (ACP).

‘Vroegtijdige zorgplanning’ is het voorafgaande overleg met de patiënt, de zorgverleners en de familie over de doelen en de gewenste richting van de zorg bij het naderende levenseinde, in geval de patiënt niet meer in staat is zelf beslissingen te nemen. Vroegtijdige zorgplanning stelt het individu in staat om – rechtstreeks of via zijn huisarts – zijn wensen in verband met de toekomstige zorg aan het levenseinde kenbaar te maken, voorafgaand aan het moment dat er geen beslissingsbekwaamheid meer is en er medische beslissingen dienen genomen te worden.

In de loop van 2007 en 2008 werd aan het Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht (KULeuven) in samenwerking met de Groep Emmaüs en de Groepering van Voorzieningen voor Ouderenzorg (GVO vzw) een kwalitatief empirisch onderzoek uitgevoerd over de ervaringen en belevingen van huisartsen betreffende behandelbeslissingen en/of voorafgaande wilsverklaringen bij patiënten die in een woon- en zorgcentrum verblijven. Het onderzoek werd mogelijk gemaakt door Zorgnet Vlaanderen. In het totaal werden drie focusgroepen en vier diepte-interviews georganiseerd waaraan twintig huisartsen deelnamen.

In de resultaten wordt uitgebreid ingegaan op het tijdstip, de doelstellingen, en de eigenschappen van het voorafgaand overleg omtrent behandelbeslissingen in woon- en zorgcentra. Tevens geven huisartsen aan wie het initiatief neemt voor dergelijk overleg en wat de rol van de huisarts en de andere betrokkenen in het overleg is.

De ervaringen en belevingen van huisartsen omtrent vroegtijdige zorgplanning worden zeer sterk beïnvloed door de context waarin de gesprekken plaatsvinden. Zo zijn de relationele context (relatie van huisarts met patiënt/familie, verpleegkundigen, zorgsettings) en de kenmerken van alle betrokkenen (patiënt/familie, huisarts, CRA, verpleegkundigen, woon- en zorgcentra) zeer bepalend voor de wijze waarop de besluitvorming omtrent behandelbeslissingen verloopt. Tenslotte wordt in het rapport ook ingegaan op de belevingen van huisartsen die bij vroegtijdige zorgplanning in woon- en zorgcentra zijn betrokken.

De volledige publicatie kan u hier downloaden.
U kan de brochure eveneens bestellen via post@zorgnetvlaanderen.be .