In een artikel in The Journal of Medical Ethics beschrijft een Leuvense onderzoeksploeg de resultaten van een literatuurstudie naar de percepties van de oudere patiënt tegenover de ‘goede verpleegkundige’ in ziekenhuizen, woonzorgcentra en thuiszorg.
In het totaal werden twaalf empirische onderzoeksartikels geïncludeerd. Hieronder vindt u de belangrijkste resultaten.
Oudere patiënten en verpleegkundigen over ‘de goede verpleegkundige’
In meerdere studies werden de percepties van verpleegkundigen op de goede verpleegkundige onderzocht. Verpleegkundigen hechten vaak veel belang aan de psychosociale karakteristieken van de goede verpleegkundige zoals actief luisteren, empathie, eerlijkheid, professionaliteit, bescheidenheid en het hanteren van een holistische mens- en zorgvisie. In andere studies werd echter aangegeven dat de visie van de verpleegkundigen vaak niet strookt met die van de oudere patiënt. Uit onderzoek naar de algemene percepties van patiënten ten aanzien van de goede verpleegkundige, bleek dat de patiënt meer belang hecht aan de technische competenties van de verpleegkundige en dat hij vooral nood heeft aan een verpleegkundige die de juiste informatie biedt over de veranderde gezondheidstoestand en zorgt voor een aangename omgeving. Dit zijn eigenschappen van de goede verpleegkundige waarvan het belang door verpleegkundigen zelf vaak onderschat wordt. Relevant hierbij is de vaststelling dat er bij een grotere overeenstemming tussen de visie van de verpleegkundige en de visie van de patiënt meer patiëntentevredenheid is.
Karakteristieken van de goede verpleegkundige met betrekking tot fysieke zorg
Technische deskundigheid (kennis en vaardigheden) op het vlak van lichamelijke zorg wordt in verschillende studies door de hulpbehoevende oudere patiënt als de belangrijkste eigenschap van de goede verpleegkundige beschouwd. De goede verpleegkundige wordt beschreven als iemand die technisch competent is en weet waar hij mee bezig is. Beschikbaarheid, stiptheid en aandacht voor detail zijn drie eigenschappen die de technische deskundigheid van de goede verpleegkundige ondersteunen. De goede verpleegkundige laat de oudere patiënt niet te lang wachten en herkent tijdig patiëntennoden. De aanwezigheid of beschikbaarheid van de deskundige verpleegkundige geeft de patiënt een gevoel van veiligheid, leidt tot meer tevredenheid en vermindert angstgevoelens. De goede verpleegkundige observeert de patiënt nauwgezet en volgt hem op, zodat zelfs de kleinste veranderingen worden opgemerkt en kunnen worden gerapporteerd.
Bewaken van het comfort van de patiënt is een andere gewenste eigenschap van de goede verpleegkundige. De goede verpleegkundige beschikt voorts over een uitgebreide kennis en kan de oudere patiënt informeren over pathologie, behandeling, nevenwerkingen enzovoort. Hij kan symptomen verklaren om zo angst en stress te verlichten. De verpleegkundige verplaatst zich tot het niveau van de oudere patiënt door in klare verstaanbare taal te spreken.
Karakteristieken van de goede verpleegkundige met betrekking tot de psychosociale zorg
De goede verpleegkundige doet zijn werk graag, is opgewekt, vriendelijk en behandelt de ouderen op een liefdevolle manier. De goede verpleegkundige maakt voldoende tijd vrij om naar de oudere patiënt te luisteren en is geduldig. Hij is eerlijk en oprecht, hij bouwt een vertrouwensrelatie op met de oudere patiënt. De oudere patiënt wenst geïndividualiseerde zorg. Dit vereist dat de goede verpleegkundige de patiënt ziet als een individu, een persoon die meer is dan alleen zijn aandoening.
De goede verpleegkundige neemt een verantwoordelijke houding aan en neemt de zorg voor de patiënt op zich. Hij doet dit met respect voor de waardigheid van de patiënt, zonder al te veel zelfzorg over te nemen.
Ten slotte staat de goede verpleegkundige open voor de lichaamstaal van de patiënt, om zo de kleinste veranderingen aan te voelen en anticiperend te handelen, ook probeert hij een open communicatie te bewaren. De oudere patiënt stelt het zeer op prijs dat familie en vrienden door de verpleegkundige positief benaderd worden en op de hoogte worden gehouden van de gezondheidstoestand van hun vriend of familielid.
Indien u interesse heeft in deze studie, kunt u een berichtje sturen naar post@zorgnetvlaanderen.be.
Bron: E. Van der Elst, B. Dierckx de Casterlé, C. Gastmans. 2012. Elderly Patients’ and Residents’ Perceptions of ‘the Good Nurse’: A Literature Review. Journal of Medical Ethics 38: 93-97.